useful words/phrases
Please email any additions of your own to
enquiry@watercolour-kitchin.co.uk
Â Ê Î Ô Û Ŵ Ŷ â ê î ô û ŵ ŷ á é í ó ú
ẃ ý Ï ï
(for cut’paste editing)
Gyda llaw ... by the way
Otherwise great ...
Fel arall grêt
What about you? ... Beth amdanoch chi?
Sorry to be a pain! ...
Sori i fod yn boen! With best wishes ... Gyda
phob dymuniad da
Web site ... gwefan
You’re welcome ... croeso i chwi
Without ... heb
What an accomplishment ... am gamp
Usually ... fel arfer
To tell the truth ... a dweud y gwir
That’s too bad ... mae hynny’n rhy ddrwg
That’s all ... dyna’r cwbl
That was easy ... roedd hynnan hawdd
Take care ... cymer ofal
Sometimes ... weithiau
Something easy ... rhywbeth hawdd
Something ... rhywbeth
So ... felly
|
Welsh idioms
Roedd ei waed y berwi ar ôl clywed y
newyddion.
(His blood was boiling after hearing the
news)
Beth wnaeth i ti ddod? Mae eisiau berwi dy
ben.
(What made you come? You need your
head boiled / = read.)
Roedd y plentyn yn berwi fel cawl pys.
(The child was boiling like pea soup /
= was chattering incessantly.)
Siop-Siarad - to help
you learn to write, read and speak Welsh |
Or, another way ... neu .. ffordd arall
Of course ... wrth gwrs
Nothing ... dim byd
It is hard to ... mae’n anodd gwneud
If not ... os na
If i must ... os oes rhaid i mi
I’m not sure ... dwi ddim yn siwr
Anyway ... beth bynnag
Anything ... dim byd
I’m in a hurry ... Dwi ar frys
I do hope .. dw i’n gobeithio
How wonderful ... am wych (neu ardderchog)
From time to time ... o dro i dro
Everything here is free ... mae popeth yma yn ddi-dal
Everything ... popeth
Every time ... bob tro
Certainly ... siwr iawn (neu yn siwr)
A warm welcome to you ... croeso cynnes i chi
... or whatever ... neu beth bynnag
But don’t worry ... ond peidiwch a phoeni
Too much ... gormod
Unfortunately ... yn anffodus
All of you ... i gyd o honoch chi
Also ... hefyd
Near by ... ger (neu, wrth ymyl)
What a pity ... biti ynte neu dyna bite
Nice isn’t it ... neis ynte
We also ... ninnau hefyd
Since a long time ... yn erstalwm iawn yn ôl
Until ... nes
Isn’t it ... yn tydy
Always ... yn wastad (neu, bob amser neu, o hyd)
Oh! Dear! ... O! Diar!
Constantly ... o hyd (neu, tyn wastadol)
Merry Christmas and a happy new year ... Nadolig llawen a blwyddyn
newydd dda
With season’s greetings and all good wishes for the new year ...
Gyda chyfarchion y tymor a phob dymuniad da ar gyfer y flwyddyn
newydd
At all ... o gwbl
Let’s see ... gadewch i ni weld
And why not ... a pham lai? (neu, a pham ddim?)
I’m worried about ... Dw i’n poeni am
As you know ... fel dach chi’n gwybod
Concerning (relating to) ... ynglyn â
Compared with ... o’i gymharu â
And many others ... a llawer mwy
More than likely ... mwy na thebyg
Nearly, almost ... bron â
Therefore ... gan hynny (neu felly)
Fantastic ... ffantastig
One of you ... un ohonoch chi
Without looking back ... heb edrych yn ôl
On his (its) own .... ar ei ben ei hun
On her own ... ar ei phen ei hun
On our own ... ar ein pennau ein hunain
Go for a stroll ... mynd am dro
Land of my fathers' ... Hen wlad fy'n nhadau
|
Learning to speak and
write Welsh for the terrified -
Dysgu siarad ac ysgrifennu Cymraeg
-Welsh Expressions No 6
Welsh Expressions
Cadw'r Ddysgl yn Wastad
Keep the dish level
English equivalent:
Stay in balance

Siop-Siarad - to
help you learn to write, read and speak Welsh
|
Exclamations/commands
That’s strange ... dyna beth
rhyfedd! (neu, dyna ryfedd)
Remember! ... cofiwch!
Beware! ... Gwyliwch!
Don’t be shy! ... peidiwch a bod yn swil
Come in! ... dewch i mewn!
It isn’t fair! ... dydy hi ddim yn deg!
So, what’s so special? ... felly, beth sy’n arbennig?
Forward! ... ymlaen!
Quickly! ... yn gyflym
Don’t forget ... peidiwch ag anghofio!
How interesting ... am ddiddorol
Sit down ... eisteddwch
Thank goodness ... diolch byth
Walk! ... cerddwch!
Stop! ... stopiwch!
Pay the bill! ... talu’r bil
Wake up! ... deffra!
Go! ... dos!
Come here! ... tyrd yma!
Open! ... agor!
Shut! ... cau!
Stop worrying ... peidiwch â phoeni
Stop complaining ... peidiwch â chwyno
Don’t hesitate ... peidiwch â phetruso
Don’t go to sleep ... peidiwch â chysgu
Come on! ... tyrd!
That’s strange! ... dyna beth rhyfedd!
Look out ! ... gwyliwch!
|
Welsh idioms
Rydw i allan o'm dyfnder yn fy
ngwaith.
(I am out of my depth in my work.)
Bydd rhaid i ni ladd amser cyn i'r
trên ddod.
(We'll have to kill time before the
train comes.)
Neidiodd o'r badell ffrio i'r tan.
(He jumped from the frying pan into the
fire.)
Siop-Siarad - to help you learn to
write, read and speak Welsh
|
Useful questions
Which is best? ... pa ‘run sydd
orau?
Which is worse? ... pa ‘run sydd waethaf?
Which is more expensive? ... pa ‘run sydd ddrutach?
Which is cheaper? ... pa ‘run sydd ratach?
What is it? ... beth ydy o?
What’s happening? ... beth sy’n digwydd?
What has happened? ... beth sy’ wedi digwydd?
So, what is so special? ... felly, beth sy’n arbennig?
Why don’t you sing ... pam nad wyt i’n canu?
Why don’t you say ... pam nad wyt i’n dweud?
|
Directions (in the home)
Turn on ... Trowch ymlaen
Turn off ... Trowch i ffwrdd (Trowch y teledu i ffwrdd)
Turn up ... Trowch i fyny
Turn down ... Trowch i lawr
|
Welsh Idioms
Fe wnaeth Twm lyncu'r
abwyd ar unwaith.
(Twm swallowed the bait immediately.)
Bu'r taith yn agoriad llygad i'r ferch fach.
(The journey was an eye-opener for the
little girl.)
Gwisgodd esgidiau ail-law am ei draed.
(He wore second-hand shoes on his feet.)
Af i'r dre yn fy amser da fy hun.
(I'll go to town in my own good time.)
Roedd y bachgen dan fawd ei dad.
(The boy was under his father's thumb.)
Siop-Siarad - to help you learn to write, read and speak Welsh
|
Directions (travelling)
Turn to ... troi i
Turn! ... trowch!
On the left ... ar y chwith
On the right ... ar y dde
Straight ahead ... syth ymlaen
Then ... wedyn
Until ... hyd
To begin ... i dechrau
To end ... i ddiweddu
Corner ... cornel
Crossroad ... croesffordd
To bend ... i blygu
A bend ... tro
Past ... heibio (mynd i’r heibio)
‘T’ junction ... cyffordd ‘T’
Turn around ... troi rownd neu dychwelyd
Roundabout ... cylchfan
And then ... ac yna
Go! ... Ewch!
Under the bridge ... tan y bont
Over the bridge ... tros y bont
Opposite ... Gyferbyn
Bottom ... gwaelod
Take the first turning on the right ... cymerwch y tro cyntaf ar y dde
Time related
Last ... diwethaf
Quick ... sydyn
Recently ... yn ddiweddar
Later ... wedyn (neu, yn ddiwedd arach
After ... ar ôl (neu, wedyn)
Before ... cyn neu o flaen
For years ... am flynyddoedd
By the end of the week ... erbyn diwedd yr wythnos
Last year ... y llynedd
Firstly ... yn gyntaf
All afternoon ... trwy’r prynhawn
All day ... trwy’r dydd , etc
Yesterday ... ddoe
Last night ... neithiwr
Day before yesterday ... echdoe
Last Monday ... dydd Llun diwethaf
Last month ... y mis diwethaf
All morning ... trwy’r bore (trwy’r nos, etc)
|
Welsh Idioms
Mae hi'n siarad trwy ei het.
(She is talking through her hat.)
Cymerwch ofal rhag ofn i chi brynu
cath mewn cwd.
(Take care lest you buy a cat in a sack /
= pig in a poke.)
Mae hi'n bwrw hen wragedd a ffyn /
cyllyll a ffyrc.
(It's raining old ladies and sticks /
knives and forks / = cats and dogs.)
Roedden nhw'n dynn fel penwaig yn
yr halen.
(They were tight like herrings in the
salt / = sardines in a tin.)
Mae Ianto ni yn dipyn o aderyn.
(Our Ianto is a bit of a bird /
= bit of a lad.)
Cannwyll fy llygad oedd fy mab.
(My son was the candle of my eye /
= apple of my eye.)
Agorais y drws a'm calon yn fy ngwddf.
(I opened the door with my heart in
my throat / = heart in my mouth.)
Dros ben llestri
(over the top of dishes = right over the top!)
Siop-Siarad - to help you learn to write,
read and speak Welsh
|
Story telling
Said his mother ... meddai ei fam
His mother asked ... gofynnodd ei fam
Said the bard ... meddai’r bardd
He said ... meddai ef
He replied ... atebodd ef
Said Tom ... meddai Tom
Asked the man ... gofynnodd y dyn
And so on ... ac ati (neu, ac ymlaen)
Shouted the man ... gwaeddodd y dyn
Tom went on ... aeth Tom ymlaen, ac ymlaen, ac ymlaen, etc etc
Prepositions
(that trip soft
mutations)
Wrth ... by, to, of
Heb ... without
O ... at (o gwbl), from, out of
Trwy ... through
i ... for, to (i Borthmadog)
Gan ... by
Am ... about, for, at
Ar ... on, upon
At ... to, towards, for, at, to
Hyd ... until (neu, length)
Tros ... over
Tua ... about (tua phedwar o’r gloch)
Tan ... Until, under
Little bits’n pieces
About ... am neu tua
And... a, ac (ac ... when word begins with a vowel apart from ‘ac mae...’)
As ... fel
At ... yn
But ... ond
For ... i, at, am
From ... o, oddi, wrth
Here is ... dyma
Here ... yma
in ... yn
in a ... mewn
if ... os
On ... ar, ymlaen
Only ... unig
Or ... neu
Of ... o, gan, am (wrth gwrs)
The ... yr, y (yr ... when noun begins with vowel)
There ... yna
There is ... mae yna
That ... hwn, yna
This ... hwn, hon, hyn
These ... y rhai hyn, y rhai yma
Then ... y pryd hwnnw, yna
To ... i, at, hyd, yn (yn Harlech)
in ... yn
in a ... mewn
if ... os
With ... â, ag, gyda, efo
Pronouns tripping mutations
Fy mhen i (my head/nasal mutation)
Dy ben di (your head/soft mutation)
Ei ben o (his head/soft mutation
Ei phen hi (her head/aspirate mutation)
Ein pennau ni (our heads/no mutation)
Eich pennau chi (your heads/no mutation)
Eu pennau nhw (their heads/no mutation)
|
Learning to speak and
write Welsh for the terrified -
Dysgu siarad ac ysgrifennu Cymraeg
-Welsh Expressions No 7
Welsh Expressions
Chwilen yn ei phen. Beetle in her head
English equivalent: Bee in her bonnet

Siop-Siarad - to help you learn to write,
read and speak Welsh
|
Welsh Idioms gan/by Alun Hughes.
Drawings gan/by Peter Kitchin.
|